Ana Sayfa Köşe Yazısı 24.09.2021 59 Görüntüleme

TİCARİ İŞLETMELERLE ESNAF İŞLETMELERİN KARŞILAŞTIRILMASI

      Stj.Av.Ayşe DİMDİK    YAZDI

 

Ticari İşletmenin Tanımı

Esnaf işletmesinin Türk Ticaret Kanunu’nda anıldığı hüküm, ticari

işletme tanımının yapıldığı 6102 Sayılı TTK md. 11/1-esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.

Şeklinde tanımlanmaktadır.

 

1.a. Ticari İşletmenin Özellikleri

Tanımdan hareket edildiğinde ticari işletmenin dört özelliği bulunduğu kabul edilmelidir: Bunlar:

1-Gelir sağlamayı hedefleme,

2-Bağımsız,

3- Devamlı olarak faaliyet gösterme

4-İlerleyen kısımlarda detaylandıracağımız üzere ticari anlamda parasal sermaye olarak güncel olarak belirlenen asgari sermaye sınırını aşma ticari işletmenin özellikleridir.

 

2..Esnaf işletmesinin Tanımı

6102 Sayılı TTK md.15/ 1 Ekonomik faaliyet sonucu elde edilen gelirin 11/2 uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan işletmeler esnaf işletmeleridir. Esnaf işletmesi işleten kişiler

esnaf sayılır. Ancak, tacirlere özgü 20 ve 53.maddeler ile TMK md. 950/2maddesinin  hükmü bunlara da uygulanır. Şeklinde tanımlanmaktadır.

 

2.a. Esnaf İşletmesi İçin Öngörülen Siniri Aşan Düzeyde Gelir Sağlama Hedefi

Ticari işletmenin tanımının yapıldığı 6102 Sayılı TTK md. 11’de gelir sağlama ve esnaf işletmesi sınırlarını aşmaya dair özelliklerin bir bütün olarak kaleme alındığı görülmektedir.

 

3.Esnaf Faaliyeti Sınırlarını Aşma ve Ticari İşletmenin Diğer Özellikleri Arasındaki İlişki

Ticari işletmenin esnaf faaliyeti sınırını aşma özelliği ile diğer özellikleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi, esnaf işletmesi kavramının ticari işletme kavramının belirlenmesinde hangi fonksiyonu ifa ettiğinin anlaşılmasına hizmet edecektir.

Bir ticari işletmeden söz etmek için ortada gelir sağlama hedefinin var olması gerekir. TTK md.11’de ortaya konan gelir kavramının kazanç kavramı ile bağlantılı olduğu belirtilmelidir. Gerçekleştirilen faaliyet sonucu işletmenin gelir elde etmesinin hedeflenmesi, doğrudan olmasa da dolaylı olarak kazanç elde etme amacının ortaya çıkması anlamına gelmektedir. Her ne kadar gelir sağlama hedefiyle yapılan faaliyetler sonucunda mutlaka kazanç sağlama, yani kâr elde edilmesi amacıyla yapıldığı ileri sürülemese de genel bir ifadeyle 6102 Sayılı TTK md.11’de kullanılan gelir kavramı ile kazanç elde edilme yönünde gelir sağlayıcı faaliyet ortaya konulduğunun kabulü gerekmektedir. Ancak gelir sağlama hedefinin varlığı ve elde edilen gelir ile işletmenin karlılığı arasında vazgeçilmez bir ilişki bulunmamaktadır. İşletmenin faaliyetleri sonucunda elde ettiği gelir, giderlerin fazlalığı sebebiyle kâr edilmemesi sonucunu doğurabilecektir. Önemli olan gelir sağlama yönünde bir hedefin varlığıdır.

Ayni işletene ait ve ayni faaliyetin gerçekleştirildiği işletmelerin tek bir işletme olarak kabul edilmesi, işin niteliğine uygundur. Bağımsızlık niteliğine göre, başka bir işletmeye bağlı olarak bir faaliyetin yürütülüyor olması halinde bu koşul yerine gelmemiş demektir. Buna göre şubeler bağımsız bir ticari işletme değildir. Zira ayni gerçek veya tüzel kişiye ait olup iç ilişkide merkeze bağlıdır. Ticari temsilci, ticari vekil gibi çeşitli yönetim ve temsil yetkilerine sahip kişilerin faaliyetleri de ayrı bir ticari işletme oluşturmaz.

Bir tacirin farklı ticari işletmeleri bulunabilir. Asil işletmenin yan faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere, ayni tacir tarafından kurulan farklı işletmeler ortaya çıkabilir. Örneğin ürünlerinin yedek parçalarının üretilmesi için kurulan birimin bağımsız bir işletme oluşturup oluşturmayacağı sorgulanabilir.

 

Bağımsızlık özelliği esnaf işletmeleri bakımından da dikkate alınması gereken bir özelliktir. Bir tacirin ticari işletmesinde gerçekleştirdiği faaliyetlere yardımcı bir takım yan faaliyetleri ayrı bir işletme kurarak gerçekleştirmesi mümkündür.

Bir faaliyetin emek veya sermaye ağırlıklı olması, belirlenmesi zor bir durumdur. Özellikle bu unsurlardan birinin diğerinden daha yoğun olduğunun tespiti objektif olmaktan çok sübjektif bir değerlendirme oluşturmaktadır.

6102 Sayılı Ticaret Kanuna göre esnaf işletmesi ve esnaf kavramlarını belirlemek amacıyla getirilecek gelir sınırı, Cumhurbaşkanınca çıkarılacak Kararname ile her yıl güncellenen miktar esas alınmaktadır. . Böylece değişen ekonomik şartlar dikkate alınarak, yasama organının yavaş işleyen yapısından kaynaklanan sorunlarla karşılaşılmaksızın değişiklik yapılması mümkün olacaktır. Temmuz 2020 itibariyle bu sınır 140.000TL’dir.Daha detaylı bilgi için ticaret bakanlığının http://ticaret.gov.tr  sitesine bakabilirsiniz.

 

Kanun koyucunun bu şekilde gelir esasını tercih etmiş olması, küçük orta ve büyük işletme kavramı açısından kullanılabilecek, bilanço tutarı, çalışan sayısı, kâr tutarı geliştirme faaliyetlerine yapılan yatırım ve öz sermaye gibi hususları göz ardı ettiğini göstermektedir. Kanun koyucunun doğrudan doğruya bir gelir sınırı öngörmeksizin, bu yönde bir sınır oluşturmayı Bakanlar Kurulu’na bırakmış olması, değişen şartlara kolayca uyum sağlanmasını kolaylaştıracaktır

 

İlk yılın ardından gelir durumu belirli olduğundan işletmenin esnaf işletmesi sınırlarını aşıp aşmadığı da belli olacaktır. Bu aşamada esnaf siciline tescil gerçekleştiren kişinin, gelir durumu bilahare limitleri aştığı takdirde, tacir sıfatını kazanacağı açıktır. Ancak belirtilen limitleri altı kat aşmadan ticaret siciline tescil ve ticaret odasına kayıt yükümlülüğü olmayacaktır.

Son olarak; eğer bir kimsenin birden fazla işletmesi bulunuyor ve bu işletmelerde gerçekleştirilen faaliyetler hiçbir işletme bakımından esnaf faaliyeti sınırını aşmıyorsa bu işletmelerin tümünün esnaf işletmesi olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Bu işletmelerde gerçekleştirilen faaliyetlerin gelirlerinin toplanarak Kararname ile öngörülen limitleri aşıyor olması halinde dahi her işletmenin bağımsız değerlendirilmesi gerekmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KAYNAKÇA

 

1-)6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu

 

2-) DEMİRKAPI Erkan, Ticari İşletmenin Tespiti Açısından Esnaf İşletmesi Kavramının Değerlendirilmesi, , Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XVII, Y.2013, Sa. 1-2

 

3-)http://ticaret.gov.tr

 

4-)ŞENER, Oruç Hami/ UZUNALLI, Sevilay, Uygulamalı Ticari İşletme Hukuku

Yorumlar (Yorum Yapılmamış)

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

İlginizi çekebilir

SEVMEK BİR SANAT MIDIR?

SEVMEK BİR SANAT MIDIR?

Hazır Site by Uzman Tescil